Uxiisado badan iyo xaalado murugsan ayuu dhinacyo badan ka dhaliyay, dhiigga badan ee xilligaas ku daadanayay Ogaadeenya. Qallafsanaanta uu ku keenay cimiladii nolosha degaanka iyo xiriiradii diblomaasiyadeed ee kula tollanaa dowladaha carri-edeg, xiisadahaas dhexdeeda ayaa gobolka Jabuuti uu ku qaatay madax-bannaani.

Soomaaliya waxaa la soo gudboonaatay siyaasad qallafsan oo degaanka oo idil ku keentay saameyn xoog badan. Xilligaas qallafsan, Soomaalidu, cidda keliya oo ay isku haleynaysay waxay ahayd dowladaha Carabta ah. Sida aanu soo xusnay, kasokow xiriirka wada-dhalasho iyo midka diineed, waxaa jirey ballan-qaadyo ka soo yeeri jirey dowlado badan oo Carbeed, kaas oo muujinayay in hiillo laysku halleyn karo ay la garab-taagan yihiin Soomaalida iyo qadiyaddooda. Laakiin beeggii ugu horeeyay ee hiillada Carbeed wuxuu soo if-baxay markii ay is-garab taageen aragtidii ahayd in Jabuuti aanan la raacin JDS. Siyaasadda Soomaaliya maahayn mid ay ka muuqatay tab-raac ay ruug-caddaa ka taliyeen, taas oo lagaga tallaabsado xilliga kala-guurka taariikheed ee la soo gudboonaaday umadda iyo qadiyaddeeda.

Dowladaha reer galbeedka ah, dhankooda waa ay diiddanaayeen in Jabuuti ay raacdo Soomaaliya. Taasina, sababta ugu weyn waxay ahayd siyaasadda Soomaaliya oo ku sidkanayd dowladda Midowga Soofyeeti. Siyaasaddaasi maahayn mid awood u lahayd in ay kasbato kalsoonida dowladaha reer galbeedka. Dadka siyaasadaha indha-indheeya waxay tilmaameen in ay suuragal ahayd in Jabuuti lagu daro Soomaaliya, haddii ay jiri lahayd siyaasad qun-yar socod ah oo horey looga shaqeeyay. Taasna waxay u markhaati-gashtaan sida loogu oggolaaday Yamanta Waqooyi in ay caloosha ku ridato dowladdii la oran jirey Yamanta Koonfureed.

Sikastaba arini how dhacdee, waxaan shaki ku jirin in madax-bannaanida Jabuuti ay ahayd miro ka dhashay halgan dheer oo dadka Soomaaliyeed ee reer Jabuuti ay la soo galeen maamulkii gumeysiga. Dowladdii Kacaanka ahayd ee markaa Soomaaliya ka jidhay, sida kuwii ka horeeyay ee rayidka ahaa, waxay ahayd mid baadi-goob dheer u soo gashay ururinta bulsha-weynta Soomaaliyeed iyo dhulkooda. Arintaasi, maahayn mid ay dowladdu qarsan jidhay, bal waxay ahayd mid ay la taagnayd golayaasha dowliga ah. Sidaa darteed, maamulladii Soomaaliya ka jirey, waxay ahaayeen meesha laga quudinayay halganka reer Jabuuti, si lamid ah kan reer Ogaadeenya.

Qadiyadda gobolkan waxay ahayd mid ka cimila duwan tan Ogaadeenya. Inkasta oo Jabuuti ay ku fadhido dhul baaxad yar (23.200 km2), misana meesha ay ku taal ayaa waxay u yeelaysaa qiimayn istraateeji ah oo ka culus gebi ahaan dhulka ay Soomaalidu ku noolyihiin intiisa kale. Gobolkan wuxuu toos u xukumaa albaabka ciriiriga ah ee lagu magacaabo Baab Al-mandab, kaas oo loogu tallaabo gudaha badda Cas. Waxaa halkaas si xooggan oo isku mid ah u danaynayay dowladaha reer galbeedka iyo dowladaha Khaliijka Carabta. Iyagu waxay marinkan u arkaan mid ku xiran noloshooda.

Markaanu dib ugu laabano dhacdooyinka dhow ee taariikhda u galay halganka madax-bannaanida Jabuuti, waxaanu heleynaa in qowmiyadda Cafarta ah ay ku guuleysteen afti laga qaaday gobolka sanadkii 1974-kii. Natiijadii aftidu waxay ahayd in 60 % ay codkoodii siiyeen in maamulka gumeysigu uu ku sii sugnaado gobolka. Xisbigii matalayay Cafarta ee la oran jirey Union et Progres dans L´Ensemle Francais, ayaa markaas wuxuu helay dhamaan fadhiyadii golaha barlamaanka. Waxaa xisbiga hoggaamiye ka ahaa Cali Caarif Burhaan. Xilligaas, dadka Soomaalida ah ee Jabuuti ku noolaa, waxaa matalayay xisbigii lagu magacaabi jirey L.P.A.I. (Ligue Populaire Africane pour L´ Independence), kaas oo uu hoggaamiye ka ahaa Xasan Guuleed Abtidoon.

Doorashooyinka xilligaas Jabuuti ka dhici jirey, waxaa u caado ahayd in laysaga shubto, iyada oo aanan la eegin halka ay rabaan inta badan dad-weynaha. Soomaalida gobolka ku dhaqan, xilliga ay doorashadu socoto, waxaa la saari jirey cadaadis. Waxaa loo diidi jirey isu socodka, iyada oo magaalooyinka laga soo eryi jirey si tiradooda loo dhimo.

Natiijadii aftidii la qaaday, waxaa aad uga xumaaday Jabhadda Gobanimo-doonka Xeebta Soomaaliyeed F.L.C.S. (Front de la Cote des Somalis), oo iyadu ahayd jabhad Xamar ka dhisnayd. Ururkan wuxuu ahaa mid howl-gallo ciidameed ka fulin jirey Jabuuti gudaheeda iyo dibaddeeduba. Abaabulkii lagu dhisay waxaa ka danbeeyay dowladdii Soomaaliyeed. Jabhaddu waxay soo shaac baxday markii xubno kamid ahaa ay Xamar ku af-duubeen dan-jirihii Faransiiska u fadhiyay halkaa. Danjirahaasi waxaa magaciisa la oran jirey M. Jean Gueury. Goor ay fiidkii ahyd, isaga oo ka soo baxaya kaniisaddii weyneed ee Xamar ku tiil, ayaa dhallinyaro ku sugayay dibadda ay tacshiirad kor u rideen. Dad-weynihii marayay waddada, markii ay kala yaaceen, ayay si tartiib ah u kaxaysteen danjirihii. Afadiisii oo la socotay ayay goobtii uga dhaqaaqeen. Waxay la aadeen aqal Villo ah oo ku yiil xaafadda Taleex, koonfurta Xamar. Markiiba waxaa aqalkii la hareer dhigay ciidamo isugu jira biliis iyo milleteri la socda gawaari gaashaaman.

Dowladdii Soomaaliyeed ayaa bilowday in ay u kala dab-qaaddo af-duubayaasha iyo dowladdii Faransiiska. Dhallinyarada af-duubay dan-jiraha waxay codsadeen in loo fuliyo laba qodob. Kan hore wuxuu ahaa, Faransiisku in uu soo daayo laba nin oo saaxiibadood ah, kuwaas oo ku jirey xabsiga lagu magacaabo Muret ee ku yaal meel u dhow degmada Toulouse ee dalka Faransiiska. Labadaas nin oo ku xukunnaa xabsi daa'in, magacyadoodu waxay ahaayeen Maxamad Cumar Cismaan iyo Cumar Cilmi Kheyre. Qodobka labaad wuxuu ahaa, in la siiyo lacag madax-furasho ah oo gaareysa 100.000 oo doolar.

Waxaa kale oo ay codsadeen in magaalada Cadan ay noqoto halka leysku weydaaranayo ragga la kala haysto iyo lacagta. Dowladdii Yamanta-Koonfureed markii hore waa ay diiday in dhulkeeda uu ka dhoco wax is-weydaarka. Waxaa dalab uga yimid Soomaaliya iyo Faransa. Markaas bay oggolaatay. Is-dhaafsigii ragga la kala haystay iyo lacagtii madax-furashada ahayd, waxay dhacday markay taariikhdu ahayd 27/ 5- 1975-kii.

Dhacdadaas waxaa ay degaankii ku soo kordhisay xiisad siyaasadeed. Faransiiska waxaa u soo baxday in uusan si sahlan u sii fadhiyi doonin Jabuuti. Waxaa u muuqatay car-carta dowladda Soomaaliyeed, in ay raad xoog leh ku yeelanayso nolosha Soomaalida ku dhaqan Jabuuti, si lamid ah sida ay ugu yeelatay Ogaadeenya. Sidaa darteed, Faransiisku wuxuu qaatay go'aan la mid ah kii uu ka qaatay dalka Al-jeeriya bilowgii sannadihii 1960-aadkii. Go'aankaasi wuxuu ahaa kii Jeneral Charles de Gaulle uu ku siiyay Al-jeeriya madaxbannaanida iyada oo islamarkaas Faransiiska uusan lumin maslaxaddii uu degaanka ka lahaa. Dhacdadii af-duubka kaddib, Faransiisku wuxuu Soomaaliya u ballan-qaaday in uu siinayo kaalmo dhaqaale, iyo in uu hagaajinayo xiriirka u dhexeeya labada dowladood ee Soomaaliya iyo Faransa. Ujeeddadu waxay ahayd in Soomaaliya eeyan shiddo kaga iman inta uu Jabuuti siinayo madax-bannaanida. Islamarkaa, Faransiisku wuxuu ballan-qaaday oo kale in uu wax ka baddelayo habka uu ula dhaqmo Soomaalida ku nool Jabuuti, oo meeshii uu markii hore Cafarta soo dhoweysan jirey uu Soomaalida gelinayo.

Bishii disember, sanadkii 1975-kii, Cali Caarif Burhaan waxaa looga yeeray magaalada Baariis. Wuxuu halkaas kula kulmay madaxweynihii Faransa Valeri Giscard d´ Estaing. Hoggaamiyaha Cafareed waxaa markaas si buuxda loogu sheegay in Faransiiska ay ka go´an tahay fikradda ah in uu Jabuuti siiyo madax-bannaani siyaasadeed. Waxaa kale oo loo sheegay in Faransiisku uu doonayo in ciidamadiisu ay ku baaqi ahaadaan saldhigga ay degaanka ku leeyihiin. Laakiin warka xanuunka lahaa oo Cali Caarif iyo wafdigiisii ay halkaas kala kulmeen wuxuu ahaa, war-bixintii laga siiyay qorshaha ay dowladda Faransiiska ka damacsan tahay maamulka cusub oo ay yeelan doonto Jabuutida xorta ah. Waxaa si buuxda loogu sheegay in maamulka Jabuuti loo dhiibayo xisbiga gobanimo-doonka ah oo ay Soomaalidu leeyihiin, kaas oo uu madax ka yahay Xasan Guuleed Abti-doon.

Faransiisku wuxuu ogaa, haddii xoriyadda dabadeed, Soomaalida la dhaafiyo maamulka, markaas in dalku uusan noqonayn mid xasilloon. Halkaas baa waxaa ku shiiqay damacii ay hoggaanka ka lahaayeen Cafartii sanooyinka badan daba-dhilifka u ahaaa maamulkii gumeysiga ee ka dhisnaa Jabuuti.

Beesha Ciise waa xoogga matalayay umadda Soomaaliyeed ee ku dhaqan Jabuuti. Sidaa darteed ayuu gumeysigii Faransiiska ahaa uu ku dadaalay in uu tiradooda ku yareeyo gobolkaas. Sanadihii 1960-aadkii, wuxuu gobolka ka soo saaray qoysas tira badan, kuwaas oo uu u soo qixiyay Soomaaliya iyo Itoobiya. Dowladda Soomaaliyeed, markasta waa ay diidi jidhay in xuduuddeeda la soo dhaafiyo dad reer Jabuuti ah. Sababtuna waxay ka diriraysay in gobolka uu noqdo meel Soomaalida looga badan yahay. Sanadkii 1966-kii ayay ahayd, markii ay ugu badnaayeen dad Soomaaliyeed oo gobolka laga soo saaray. Gaashaanle Axmad Suleymaan Cabdalla (Dafle) oo markaas taliye ka ahaa urur joogay degmada Seylac, ayuu ahaa ninka celiyay qoysas boqollaal gaaraya oo xuduudda la soo dhoobay. Laakiin Itoobiya oo markasta la barnaamij ahayd maamulka gumeysiga ayaa dhulkeeda u saamixi jidhay qoys-kasta oo Soomaali ah oo Jabuuti laga soo eryo. Maamulkii ka jirey Jabuuti, ayaa mashruucan wuxuu ka lahaa ujeeddo ah in tirada Cafarta ee ku nool degaanka ay u muuqato kuwa ka badan Soomaalida.

Dowladdii Kacaanka ahayd, si ay arintaas uga hor-tagto, waxay dhankeeda ka bilowday mashruuc qarsoodi ah, kaas oo dib loogu dejinayo dadkii reer miyiga ahaa ee gobolka laga soo saaray. Mashruucaasi wuxuu bilowday saddex sano ka hor, intaanay Jabuuti qaadan madax-bannaanida. Waxaa odey ka ahaa sarkaal sare oo ka tirsanaa ciidamada Soomaaliyeed. Isagu wuxuu ahaa G/ S. Maxamad Jibriil Muuse oo markaas ahaa ku xigeenka ciidamadii nabad-sugidda. Iyada oo Itoobiya laga soo qaadi jirey, ayaa magaalada Hargeysa ay ahayd meesha ay qoysaskaasi ku hakan jireen. Iyaga oo qoys ahaan isu-wata ayaa waxaa loo iibin jirey xoolo-baadiye, dabadeed waxaa laga tallaabin jirey xuduudda. Muddadaas saddexda sano ahayd, Soomaalidu waxay ku guuleysteen in ay soo ceshadaan tiradii ay ku joogeen gobolka.

Arintaasi waxay sababtay, bilowgii sanadkii 1976-kii, in ay jireen dagaallo dhex-maray reer miyigii Soomaalida ee ku baahay baadiyaha Jabuuti iyo qowmiyadda Cafarta ah ee halkaa ku dhaqnayd. Dad badan oo Cafar ah ayaa dagaalladaas lagu laayay. Cali Caarif waxba waa u qaban waayay Cafartii. Sababtu waxay ahayd siyaasadda Faransiiska oo xilligaas ku khasbanayd soo dhoweynta bulshada Soomaalida ah. Halkaas buu Cali Caarif ku lumiyay kalsoonidii uu ka haysaty dadka Cafarta ah ee ku dhaqnaa Jabuuti.

Qoysas badan oo reer miyi ah, oo u dhashay qowmiyadda Cafarta ah ayaa dagaalladii darteed ka qaxay Jabuuti. Iyaga oo ka xun siyaasadda Faransiiska iyo mowqifka is-dhiibka ah ee Cali Caarif. Waxay u tallaabeen Itoobiya. Halkaas waxay kala kulmeen colaad ka culus tii ay ka soo qaxeen. Waxaa xilligaas soo xoogoobay khilaaf ka dhex abuurmay maamulkii Itoobiya iyo suldaankii Cafarta Suldaan Mire. Suldaanka oo fadhigiisu ahaa degmada Caashaca, wuxuu horay xiriir wanaagsan ula lahaa Boqorkii la riday Xayle Selaesse. Suldaankii, jabhad hubeysan ayuu ku kiciyay xukuumaddii Mengistu. Dabadeed, dowladdii Itoobiya, ciidan xoog badan ayay ku kicisay Cafartii ku noolayd degaanka Caashaca. Ciidankaasi si dugaagnimo ah ayay ula dhaqmeen dadkii degaankaas.

Dagaalka sokeeye ee xilligaas ka socday Jabuuti, iyo guulaha ay jabhadiinta Soomaaliyeed ka gaarayeen weerarka ay la galeen ciidamada Itoobiya, waxaa garab socday dhaqaaqilyo siyaasadeed oo loogu gogol-xaarayay madax-bannaanida Jabuuti. Faransiisku wuxuu doonayay in uu Jabuuti u abuuro cimilo ay kaga badbaaddo, dhibaato kaga timaadda labada dowladood oo deriska la ah, islamarkaana uu dagaalku ka dhexeeyo. Labadan dowladood ee ah Soomaaliya iyo Itoobiya, baan gobolka isku aragti ka qabin. Itoobiya waxay Jabuuti u aragtay dhuunta uu hunguriga u soo maro. Waa waddada ugu hilan culus oo uu maro ganacsiga Itoobiya ay la leedahay dunida. Soomaaliya, ayaa dhankeeda Jabuuti u aragtay gobol kamid ah gobolladii shanta ahaa ee gumeysigu uu ka boobay umadda Soomaaliyeed. Islamarkaa, madax-bannaanida Jabuuti waxay ahayd natiijo laga dhaxlay halgan dheer oo guud ahaan Soomaalida ay ku doonayeen in ay maalin arkaan gobolkan oo isaga oo xor ah la midoobay gobolladii kale ee Soomaaliya. Ujeeddada ka danbeysay waxay ahayd dhisid dowlad Soomaali-weyn ee buuxisa geeska Afrika.

Sanadkii 1975-kii, kal-fadhigii XXX-aad ee golaha loo dhan yahay ee JQ ka Dh, oo ka dhacay xarunta jamciyadda, ayaa waxaa lagu ansixiyay go´aan tilmaamaya in dadka reer Jabuuti, si shuruud la´aan ah, loo siiyo madax-bannaani buuxda. Islamarkaas go´aanku wuxuu fogeeyay in cid kale ay sheegato dalka Jabuuti, meel kasta codkooda haka yimaadee. Waxaa kale oo go´aanka lagu xusay in ay sharci darro tahay tallaabo kasta oo arrintan gacan siineysa. Inkasta oo Soomaaliya ay ku dulmanayd go'aankan, misana iyada iyo Itoobiya, labadooduba waxay u codeeyeen go´aakaas. Dowladda Soomaaliyeed marna ma eeyan qarin rajada xoogga weyn oo ay ka qabtay in ay aragto Jabuuti oo xor ah, islamarkaa gacanta haysata gobollada kale ee JDS. Aragtidaasi waa mid ay Soomaalidu ka muujinayeen fadhiyada caalamiga ah oo ay dowladuhu isugu imanayeen.

Wixii fadhigaas ka danbeeyay, Itoobiya waxay bilowday olole ay ku xoojinayso in Jabuuti eeyan la midoobin Soomaaliya. Bishii janaweri, 1976-kii, fadhigii XIII-aad oo ay qaateen madaxdii dowladaha Afrika, Itoobiya waxay golihii keentay qodob ay damacday in laga saxiixo Soomaaliya iyo Itoobiya si uusan midkoodna u sheegan gobolka Jabuuti, sidaasna uu gobolka ku noqdo mid ka badbaada muranka u dhexeeya labada dal oo deriska la ah.

Soomaaliya gacanta ayay ku dhufatay oo waa ay diidday qodobkaas. Waxaa xusid mudan, marka ay Itoobiya soo gudbinaysay qodobka caynkaas ah, in eyan ahayn mid wax ku darsatay hayaankii dadka reer Jabuuti ay ku dalbayeen madax-bannaanida. Bal waxaa taariikhda ku xusan marar badan oo ay is-hor taagtay in Jabuuti ay ka xorowdo gumeysiga.Faransiiska wuxuu bilaabay markaas in uu si gaar ah ula soo xiriiro Soomaalida si uu ugu qanciyo in ay ka haraan sheegashada Jabuuti. Haddii taas la helo, markaas uu gobolka siinayo madax-bannaani. Danjirihii Soomaaliya u fadhiyay Baariis Maxamad Siciid Samatar (Gacaliye), ayuu ahaa ninka xiriirinayay labada dowladood.

Soomaaliya, markeedii hore waa ay ku madax adaygtay in ay ku raali noqoto in gobolku noqdo mid iskiis isu maamula. Bishii desember isla-sanadkaas, wareysi lala yeeshay madaxweyne Maxamad Siyaad, isaga oo ka waramaya arintan ayuu yiri :

" (Ballan-qaadka madax-bannaanida Jabuuti) Hadday ujeeddadiisu tahay mid Soomaalida lagu khasbayo in ay dib uga laabato xiriirka dhiiga, midka taariikheed iyo midka dhaqan oo isku kaaya xiraya annaga iyo dadka reer Jabuuti, markaas waxaanu caddeeneynaa in arintaasi ay tahay mid aanan suurogal ahayn ". (Wargeyska Al-ahraam. Tirsigiisii soo baxay 1/ 1- 1977-kii. Masar. Qaahira).

Markaas baa Faransiisku bilaabay in uu dunida ka raadiyo dowlado la qaada aragtidan oo Soomaaliya ku qanciya in ay ka harto Jabuuti. Dowladaha Khaliijka oo ay Sacuudigu ugu weyn yahay iyo dalka Masar ayaa meeshuu doonayay u buuxiyay. Iyaga ayay ahaayeen kuwa ku qanciyay Soomaalida in ay oggolaadaan in Jabuuti ay gooni isu taagto. Xilliga ay socdeen xiriirada diblomaasiyadeed oo looga wada-hadlayay arintan, waxaa fagaaraha degaanka ka socday howl-galladii jabhaduhu ka wadeen gobolka Ogaadeenya. Soomaaliya ayaanan xilligaas tabar u hayan in ay isku furto aag kale oo ay colaadi kaga shidan tahay. Bal waxaa loo ballan-qaaday in Ogaadeenya loo deynayo in ay Soomaliya hoos timaaddo.

23/ 11 -1976-kii, waxaa la qabtay kal-fadhigii XXXI-aad oo ay lahaayeen golaha loo dhan yahay ah ee JQ ka Dh. Mar laga wada-hadlayay madax-bannaanida Jabuuti, Soomaaliya iyo Itoobiya si wada jir ah ayay u saxiixeen in dadkaasi ay helaan madax-bannaani buuxda. Xubnihii labada dowladood oo ka qeyb galay fadhiga ayaa waxay sheegeen in ay si buuxda u xushmeynayaan gobanimada, madax-bannaanida iyo is-heysashada dhulka Jabuuti kadib markii ay xorowdo. Go´aankaas waxaa labada dowladood la wadaagay dhamaan dowladihii xbnaha ka ahaa golaha.

Inkasta oo go´aankii loo gudbiyay golihii amniga si ay u ansixiyaan, misana waxaa muqday khilaafka aragtiyeed ee Soomaaliya iyo Itoobiya ka dhexeeyay ee ku saabsan qadiyaddan. Soomaalidu waxay ku andacoonayeen in la oggolaado in qaxootiga reer Jabuuti ee dibadda jira ay ku laabtaan dalkooda iyada oo aanan wax shuruud ah lagu xirin. Halka Itoobiya arintaas u aragtay in Soomaaliya ay doonayso in dad Soomaali ah oo badan ay ku tallaasho Jabuuti, si ay mustaqbalka u hanato dalka iyo syaasaddiisa. Waxaa xusid mudan in xilligaas ay ku beegnayd markii ay guutadii Duufaan ay u tallowday gudaha Itoobiya oo uu bilowday mashruucii dagaalka.

Dowladdii Soomaaliyeed kama eeyan hakan, intii karaankeed in ay ka gal-galato in Jabuuti ay si gaar ah isu taagto. Laakiin laba arimood ayaa dabar ku noqday. Dagaalka weyn oo ay Itoobiya kula jidhay, kaas oo u muuqday fursad eeyan dayici karin. Midda kale waa dalalkii Carbeed oo la mowqif noqday Faransiiskii doonayay in Jabuuti ay iskeed isu taagto. Soomaalidu waxay markaas sameeyeen, dad aqoonyahanno ah oo isugu jira rayid iyo ciidan, una dhashay beelaha Soomaaliyeed ee ku dhaqan degaanka Jabuuti, ayay u tallaabiyeen gobolka. Xataa waxaa jirey ardey deeq waxbarasho ugu maqnaa dowladihii hanti-wadaagga ahaa, kuwaas oo qudhoodu ka soo jeeday beelaha Ciise iyo Gadubiirse. Dadkaas ayaa waxay buuxiyeen mu'asaadkii dowladdii cusbayd ee Jabuuti.

Intuusan gobolku xoroobin, waxaa kale oo jirey daan-daansi ay ciidamada Soomaaliyeed ku hayeen ciidamada gumeysiga ee fadhiyay Jabuuti. Arintaas oo ahayd falal ciidameed, ayaa Soomaalidu waxay ku muujinayeen sida ay uga xun yihiin in gobolku ka go'o Soomaaliya. Falkii ugu hilan cuslaa wuxuu dhacay dabayaaqadii bishii maarso, sanadkii 1977-kii, markaas oo dayuurad kuwa dagaalka ah oo ay Soomaalidu leeyihiin ay duqeysay dayuurad Faransiis ah. Wasaaradda ciidamada ee Faransa ayaa Baariis ka sheegtay dhacdadan markay taariikhdu ahayd 24/ 4- 1977-kii. Dayuuradda la weerary oo ahayd kuwa dagaalka ee lagu tababarto ayaa wasaaraddu waxay tilmaantay in ay dul-maraysay hawada Jabuuti. Dayuuradda wax soo weerartay waxay ku sheegeen in ay ahayd nooca MiG. 17 oo ah kuwa dagaalka. Weerarkaas oo aanan wax dhaawac ah geysan, Faransiisku waxay diideen in ay ka bixiyaan faah-faahin intaa dhaafsiisan. Keliya waxay sheegeen in dayuuradda Faransiiska ay dul socotay meel u dhow marinka Baab Al-mandab ee ka baxsan biyaha Soomaaliya. Halkaas ayaa dayuuradda Soomaaliyeed ay ku weerartay, iyada oo dhowr jeer xabado ku ridday. Wax digniin ah oo weerarkaa ka horeeyay ma jirin. Waxaase nasiib wanaag ahaa in weerarkii uusan wax dhaawac ah geysan. (Wargeyska Al-ahraam. Tirsigiisii soo baxay 28 abriil. 1977. Masar. Qaahira).

Markii ay caddaatay in bahda caalamku ay ka go'an tahay in gobolka laga dhigo dowlad madax-bannaan, JDS waxay dadaal ku bixisay in Jabuuti, madax-bannaanida dabadeed, ay toos uga mid noqoto Ururka Jaamacadda Carabta. Ujeeddadu waxay ahayd in ay ka soo fogeyso Itoobiya, oo haddii bah-weyntii Soomaaliyeed laga kexeeyay, Carabnimada iyo Islaannimada in ay ahaadaan kuwo ka ilaaliya in dalku uu ku dhaco caloosha Itoobiya. Carabtuna waxay markaas xiiso u hayeen, dalkaas yar oo badda Cas kaga yaal degaanka istraateejiga ah. Waxay arkayeen in arintani ay gacan siinayso aragtida ah in biyaha badda Cas loo aqoonsado biyo Carbeed. Sidaas baa Jabuuti markii ay xoriyadda heshay ay xubin buuxda kaga mid noqotay Uruka Jaamicadda Carabta.

Nin saburay Ilaahay marbuu sara u qaadaaye

Subuca iyo Yaasiinka iyo suuradaha diinka

Seef iyo warmey kaga dideen seylarkii Yurube

Sinta xeebta iyo buurihii quruxda loo saantay

Siraad iyo if baa nooga baxay Obokh salkeediiye

Sallaankiyo dhismaha toosay waa sugayay Nuurowe

Singaha nimanka fuuliyo sarmaan aad u salabeysan

Siyaasadda rag lagu aaminoo saafiyaa wada'e

Sabuulkiyo mirahaa u baxay wow sitiriyeene (Cali Cilmi Af-yare)

Saadiq Enow

Waa socotaa.... Gadaal ugu noqo casharadii hore

Dr. Saadiq Enow
enow2@hotmail.com